การพัฒนาโมเดลการจัดการเรียนรู้ดิจิทัลด้วยระบบห้องเรียนออนไลน์อัจฉริยะ (AI Smart Classroom)
เพื่อส่งเสริมผลสัมฤทธิ์และการเรียนรู้รายบุคคลในศตวรรษที่ 21

1. ชื่อผลงานที่เป็นแบบอย่างที่ดี

ชื่อผลงาน (ภาษาไทย): การพัฒนาโมเดลการจัดการเรียนรู้ดิจิทัลด้วยระบบห้องเรียนออนไลน์อัจฉริยะด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อส่งเสริมผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การวัดประเมินผล และการดูแลผู้เรียนรายบุคคลในศตวรรษที่ 21

ชื่อรูปแบบ/Model (ภาษาอังกฤษ): AI Smart Classroom Model for Personalized Learning (ASCM-PL)

สถานศึกษา: โรงเรียนบ้านวังสะพุง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 2

ผู้รับผิดชอบโครงการ: นายสันติ จันทวงศ์ (Mr. Santi Chantawong) ตำแหน่งครู อีเมล bwp-app@loei2.go.th เว็บไซต์ https://krukasert.com

ผลงานนี้เป็นการ พัฒนาต่อยอด จากนวัตกรรมเดิม "ระบบห้องเรียนออนไลน์ เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ในรูปแบบดิจิทัล" (อ้างอิง: innovation.php) โดยการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาปรับใช้ในการวิเคราะห์ผู้เรียน ปรับกระบวนการจัดการเรียนรู้ให้ตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคล (Personalized Learning) และพัฒนาระบบวัดประเมินผลตามสภาพจริง เพื่อให้ตรงตามมาตรฐานคุณภาพการศึกษาของ สมศ.

2. วัตถุประสงค์และเป้าหมายการจัดการเรียนรู้

การพัฒนานวัตกรรมนี้มีเป้าหมายหลักเพื่อยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตร และส่งเสริมสมรรถนะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 โดยสอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาและเกณฑ์การประเมินคุณภาพภายนอกของ สมศ. ดังนี้

• เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนรายบุคคล: โดยใช้ระบบวิเคราะห์ผลก่อน–หลังเรียนรายตัวชี้วัด (Learning Gap Analytics) ช่วยให้ครูทราบจุดบกพร่องและจัดกิจกรรมเรียนรู้ซ่อมเสริมได้ตรงตามความต้องการของผู้เรียนแต่ละคน
• เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (Personalized Learning): เปิดโอกาสให้ผู้เรียนเข้าถึงเนื้อหา สื่อมัลติมีเดีย และแบบฝึกหัดได้ตามอัตราความเร็วในการเรียนรู้ของตนเอง (Self-Paced Learning) ทุกที่ทุกเวลา
• เพื่อพัฒนาวินัย ทักษะการเรียนรู้ด้วยตนเอง และความรับผิดชอบของผู้เรียน: ผ่านระบบแจ้งเตือนกำหนดการเรียน/การส่งงานอัตโนมัติ (Smart Notification) และระบบบันทึกเวลาเรียนด้วย AI เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่มีวินัย
• เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวัดและประเมินผลเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ (Formative Assessment): ด้วยใบงานและแบบทดสอบโต้ตอบอัตโนมัติ 4 รูปแบบ (Auto-graded Worksheets) ให้ข้อมูลย้อนกลับทันที (Immediate Feedback) เพื่อให้ผู้เรียนปรับปรุงตนเองได้ทันท่วงที
• เพื่อเพิ่มเวลาและประสิทธิภาพในการดูแลผู้เรียนของครูผู้สอน: โดยนำ AI มาช่วยลดภาระงานเอกสารและการตรวจงาน ส่งผลให้ครูมีเวลาในการจัดกิจกรรม Active Learning และให้คำปรึกษาดูแลผู้เรียนเป็นรายบุคคลอย่างเต็มศักยภาพ

3. กระบวนการและขั้นตอนการจัดการเรียนรู้

การนำนวัตกรรมระบบห้องเรียนออนไลน์อัจฉริยะไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ ดำเนินการอย่างเป็นระบบตามวงจรคุณภาพ PDCA ดังนี้

3.1 ขั้นตอนการนำฟีเจอร์ AI ไปใช้ในการจัดการเรียนรู้

3.2 โครงสร้างพื้นฐานของระบบห้องเรียนเดิมที่สนับสนุนการเรียนรู้

• ระบบคลังสื่อมัลติมีเดีย (วิดีโอ เอกสาร PDF) สำหรับเรียนรู้ย้อนหลังได้ตลอดเวลา
• ระบบจำแนกสิทธิ์ผู้ใช้ (ครู นักเรียน ผู้บริหาร) เพื่อการติดตามผลการเรียนอย่างเป็นระบบ
• ระบบสมุดบันทึกคะแนนเก็บและรายงานผลการเรียนรายบุคคล

4. ผลการดำเนินงานและประโยชน์ที่ได้รับ

จากการนำนวัตกรรม AI Smart Classroom ไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรม ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนอย่างชัดเจน โดยมีข้อมูลเปรียบเทียบย้อนหลังดังนี้

4.1 ผลเชิงปริมาณ

• ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้นเฉลี่ยต่อเนื่องตลอด 3 ปีการศึกษา คิดเป็นพัฒนาการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
• ระยะเวลาในการตรวจงานและเช็คชื่อลดลงจากเฉลี่ย 15 นาที/คาบ เหลือเพียงไม่เกิน 2 นาที/คาบ ทำให้เพิ่มเวลาจัดกิจกรรมการสอนได้มากขึ้น

4.2 ผลเชิงคุณภาพ

• ด้านผู้เรียน: มีความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ มีวินัยและความรับผิดชอบเพิ่มขึ้น สามารถรับรู้จุดบกพร่องของตนเองและได้รับการซ่อมเสริมอย่างทันท่วงที
• ด้านครูผู้สอน: สามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ Active Learning ได้อย่างเต็มที่ มีข้อมูลสารสนเทศการเรียนรู้รายบุคคลที่แม่นยำเพื่อใช้ในการวิจัยในชั้นเรียน
• ด้านสถานศึกษา: มีระบบบริหารจัดการการเรียนรู้ดิจิทัลที่เป็นมาตรฐาน ปลอดภัย และสอดคล้องกับนโยบายการศึกษาดิจิทัล

5. วิธีการและเครื่องมือประเมินผล

การประเมินคุณภาพนวัตกรรมและการจัดการเรียนรู้ ใช้เครื่องมือและวิธีการที่หลากหลายตามสภาพจริง (Authentic Assessment) ดังนี้

• การประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน: ใช้แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ก่อนเรียน–หลังเรียนที่ผูกกับตัวชี้วัด นำมาคำนวณค่าดัชนีประสิทธิผล (E1/E2) และค่าพัฒนาการ (Learning Gain)
• การประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้: ประเมินการเข้าเรียน ความตรงต่อเวลา และการส่งงาน ผ่านข้อมูล Log File และรายงานสถิติจาการเช็คชื่อด้วย AI แบบเรียลไทม์
• การประเมินความพึงพอใจ: ใช้แบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน ครู และผู้ปกครอง ต่อการใช้งานระบบและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
• การสังเกตการณ์สอน (Classroom Observation): การนิเทศภายในโดยฝ่ายวิชาการและผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อประเมินปฏิสัมพันธ์ในชั้นเรียนและการใช้เทคโนโลยีสนับสนุน Active Learning

6. ปัจจัยหรือสิ่งสนับสนุนให้เกิดความสำเร็จ

ความสำเร็จในการพัฒนานวัตกรรมและการนำไปใช้จัดการเรียนรู้เกิดจากปัจจัยสนับสนุนสำคัญ ดังนี้

ปัจจัยภายในสถานศึกษา

• วิสัยทัศน์ของผู้บริหาร: ให้การสนับสนุนเชิงนโยบาย งบประมาณด้านอุปกรณ์ โครงข่ายอินเทอร์เน็ต และส่งเสริมการใช้นวัตกรรมอย่างจริงจัง
• ความร่วมมือของคณะครู: เปิดรับการเปลี่ยนแปลง ปรับตัวเรียนรู้การใช้เทคโนโลยี และร่วมมือกันวางแผนจัดทำเนื้อหาคลังข้อสอบดิจิทัล
• เจตคติที่ดีของผู้เรียน: นักเรียนมีความสนใจ ให้ความร่วมมือ และปฏิบัติตามข้อตกลงการใช้งานระบบออนไลน์

ปัจจัยภายนอกสถานศึกษา

• การส่งเสริมจากต้นสังกัด: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 2 ให้คำแนะนำ นิเทศ ติดตาม และสนับสนุนเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้
• เทคโนโลยีและแหล่งเรียนรู้เปิด (Open Source): การใช้ Open-source AI Libraries ที่มีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถพัฒนาระบบได้โดยประหยัดงบประมาณ
• ความร่วมมือจากผู้ปกครอง: ให้ความร่วมมือในการกำกับดูแลการเรียนที่บ้าน และยินยอมให้ใช้ข้อมูลชีวมิติ (Face recognition) ตามหลัก PDPA

7. การยอมรับและรางวัลที่ได้รับ

ผลจากการพัฒนาและใช้นวัตกรรม ส่งผลให้ได้รับการยอมรับจากบุคคล หน่วยงานภายนอก และการศึกษาดูงานจากเครือข่ายทางการศึกษา ดังนี้

8. การเผยแพร่และการขยายผลแบบอย่างที่ดี

สถานศึกษาได้ดำเนินการเผยแพร่นวัตกรรมและขยายผลการใช้งานไปยังสถานศึกษาอื่น เพื่อสร้างประโยชน์ในวงกว้าง ดังนี้

• เผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์: จัดทำเอกสารคู่มือและรายงานนวัตกรรมเผยแพร่บนเว็บไซต์ https://krukasert.com ให้ครูและผู้สนใจสามารถศึกษาและนำไปปรับใช้ได้ฟรี
• การเป็นวิทยากรและจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้: การนำเสนอผลงานในงานศิลปหัตถกรรมนักเรียน การประชุมวิชาการของเขตพื้นที่การศึกษา และการอบรมเชิงปฏิบัติการให้แก่ครูในกลุ่มเครือข่าย
• การขยายผลไปสู่การปฏิบัติจริง: มีโรงเรียนในสังกัด สพป.เลย เขต 2 นำรูปแบบระบบ AI Smart Classroom ไปปรับใช้ในการจัดการเรียนรู้ จำนวน [ 5 ] โรงเรียน พร้อมมีหนังสือขอบคุณและบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU)

ผู้พัฒนาและช่องทางติดต่อ

พัฒนาโดย: นายสันติ จันทวงศ์ (Mr. Santi Chantawong) ครู โรงเรียนบ้านวังสะพุง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย

อีเมล: bwp-app@loei2.go.th  |  เว็บไซต์: https://krukasert.com

เอกสารฉบับนี้เป็นการพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษาฉบับปรับปรุง v2 ที่เน้นการนำเทคโนโลยี AI มายกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ การวัดประเมินผล และการพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล ตามเกณฑ์มาตรฐาน สมศ.